acmhainn.ie

Oideas - AIbreán 2004

Is é atá in Oideas sraith de cheachtanna aistriúcháin atá bunaithe ar na ceardlanna ‘Ó Bhéarla go Gaeilge’ a reáchtáladh faoi choimirce Fhoras na Gaeilge. Ó mhí go mí, beifear ag cur síos ar ghnéithe den aistriúchán a chothaíonn fadhbanna d’aistritheoirí. Cuirfear ceachtanna agus aistriúcháin shamplacha ar fáil freisin, chun gur féidir le haistritheoirí dul i ngleic leis na fadhbanna éagsúla.

(CLICEÁIL ANSEO LE HAGHAIDH LIOSTA NA GCEACHTANNA AR FAD GO DTÍ SEO)


"Studies in Modern Irish, Part II" - Ceacht 4

(Is é an chéad leabhar eile atá le foilsiú sa tsraith ‘Athchló’ ná Studies in Modern Irish, Part II leis an Athair  Gearóid Ó Nualláin, a d’fhoilsigh Comhlacht Oideachais na hÉireann sa bhliain 1920. Ba ar an aistriúchán ó Bhéarla go Gaeilge a dhírigh an Nuallánach san imleabhar seo. Ba é an cur chuige a bhí aige ná sleachta Béarla a thabhairt agus iarraidh ar léitheoirí iad a aistriú. Cuireann sé a aistriúchán féin i láthair ansin, chomh maith le tráchtaireacht ar phointí deacrachta sa téacs. Tá cuid de na téacsanna, ar téacsanna liteartha ar fad iad, seanaimseartha go maith, agus tá cuid de na ‘rialacha aistriúcháin’ a mholann an Nuallánach róghinearálta ar fad. Ina ainneoin sin ar fad, is leabhar ar fónamh é agus gheobhaidh aistritheoirí comhairle a leasa ann.)

Seo thíos an ceathrú ceacht aistriúcháin, a thabharfaidh blaiseadh daoibh ar a bhfuil sa leabhar. Antain Mac Lochlainn agus Ariel Killick a chóirigh an téacs bunaidh.

Gaeilge a chur ar an mBéarla seo:-

On his tours the Bishop was indulgent and gentle, and preached less than he conversed. His reasonings and models were never far-fetched, and to the inhabitants of one country he quoted the example of an adjacent country. In those cantons where people were harsh to the needy he would say “Look at the people of Briançon. They have given the indigent, the widows, and the orphans the right of mowing their fields three days before the rest. They rebuild their houses gratuitously when they are in ruins. Hence it is a country blessed of God. For one hundred years not a single murder has been committed there.” To those eager for grain and good crops, he said, “Look at the people of Embrun. If a father of a family at harvest time has his son in the army, his daughter sewing in the town, or if he be ill or prevented from toil, the Curé recommends him in his sermon; and on Sunday after Mass all the village, men, women, and children, go into his field, and cut an carry home his crop.” – Les Misérables.

There is not much difficulty here. One may conveniently make two sentences out of the first, and two out of the second. ‘He would say’ – is é a deireadh sé; ‘of God’ – ó Dhia. The whole passage will be:-

Ag gabháil timpeall don Easpag bhíodh sé an-chaomh an-chneasta leis na daoine. Ba mhinice é ag comhrá leo ná ag tabhairt seanmóra dóibh. Caint chóngarach so-thuisceana ab ea a chaint, agus samplaí an-shimplí ab ea a chuireadh sé ós a gcomhair. Nuair a bhíodh sé ag labhairt le dream daoine i ndúiche áirithe bhíodh muintir an cheantair ba ghiorra dóibh á moladh aige. In sna triúchaibh céad ina mbítí róchrua ar na boicht is é a deireadh sé:- “Féach ar mhuintir Bhriançon. Tá cead tugtha acu do na boicht, do na baintreacha, do na dílleachtaí a ngoirt a bhaint trí lá roimh an gcuid eile. Déantar a dtithe sin a thógáil suas arís dóibh in aisce nuair a bhí siad ina bhfothracha. Dá bharr sin tír is ea í atá beannaithe ó Dhia na glóire, i dtreo, le céad bliain, nach ndearnadh oiread agus aon dúnmharú amháin inti.” An mhuintir a mbíodh dúil acu in arbhar agus i ndea-fhómhar is é a deireadh sé leo:- “Féach ar mhuintir Embrun. Má bhíonn athair clainne ann, is go mbíonn mac leis ina shaighdiúir le linn an fhómhair, nó iníon leis ag fuáil sa bhaile mór, nó má bhíonn sé féin breoite, nó bac air bheith ag obair, is amhlaidh a dhéanann an sagart é a mholadh ina sheanmóir don phobal; agus tar éis Aifreann an Domhnaigh gluaiseann muintir na sráide, idir fhir is mhná is pháistí, gluaiseann siad1 isteach ina ghort siúd, agus déanann siad an fómhar a bhaint, agus a bhreith abhaile isteach ina scioból dó.

1See Chapter on “Repetition of Words for sake of Clearness,” Studies I, pp. 237-238.


Oideas Léirmheas Foclóirí agus Liostaí Téarmaíochta
Fóram Ríomhphoist Athchló Nuacht
Naisc Cuardach Baile