acmhainn.ie

Oideas - Feabhra 2005

Is é atá in Oideas sraith de cheachtanna aistriúcháin atá bunaithe ar na ceardlanna ‘Ó Bhéarla go Gaeilge’ a reáchtáladh faoi choimirce Fhoras na Gaeilge le linn 2001/2002.
Ó mhí go mí, beifear ag cur síos ar ghnéithe den aistriúchán a chothaíonn fadhbanna d’aistritheoirí. Cuirfear ceachtanna agus aistriúcháin shamplacha ar fáil freisin, chun gur féidir le haistritheoirí dul i ngleic leis na fadhbanna éagsúla.

(CLICEÁIL ANSEO LE HAGHAIDH LIOSTA NA GCEACHTANNA AR FAD GO DTÍ SEO)


"Studies in Modern Irish, Part II" - Ceacht 14

(Is é an chéad leabhar eile atá le foilsiú sa tsraith ‘Athchló’ ná Studies in Modern Irish, Part II leis an Athair  Gearóid Ó Nualláin, a d’fhoilsigh Comhlacht Oideachais na hÉireann sa bhliain 1920. Ba ar an aistriúchán ó Bhéarla go Gaeilge a dhírigh an Nuallánach san imleabhar seo. Ba é an cur chuige a bhí aige ná sleachta Béarla a thabhairt agus iarraidh ar léitheoirí iad a aistriú. Cuireann sé a aistriúchán féin i láthair ansin, chomh maith le tráchtaireacht ar phointí deacrachta sa téacs. Tá cuid de na téacsanna, ar téacsanna liteartha ar fad iad, seanaimseartha go maith, agus tá cuid de na ‘rialacha aistriúcháin’ a mholann an Nuallánach róghinearálta ar fad. Ina ainneoin sin ar fad, is leabhar ar fónamh é agus gheobhaidh aistritheoirí comhairle a leasa ann.)

Seo thíos an ceathrú ceacht aistriúcháin déag, a thabharfaidh blaiseadh daoibh ar a bhfuil sa leabhar. Antain Mac Lochlainn agus Ariel Killick a chóirigh an téacs bunaidh.

Gaeilge a chur ar an mBéarla seo:-
There was no opportunity for the Irish to set up on maintain a press of their own. For them all chance was barred by the flaming sword that turned everyway. We have thus the singular spectacle of a country which, while all Europe was printing and throwing open to the peoples a new way of knowledge, was driven back on oral tradition and laborious writing by hand.  – (The Making of Ireland and its Undoing, p. 403.)

Tráchtaireacht:

'Opportunity' – 'breith... ar' Begin second sentence thus – 'Pé treo ina dtugaidís aghaidh'; 'all chance was barred' – is rather indefinite. Say 'á gcosc ar a leas a dhéanamh'; 'the flaming sword' – 'b’iúd chucu an namhaid agus claíomh nochta ina láimh aige'; 'We have thus...' 'ba ghreannmhar an scéal é'; 'driven back on oral tradition' – 'gan de chóir chun múinte acu ach béaloideas'. In the Irish this last portion had better be placed before – 'while all Europe... knowledge,' which will come in at the end.

Aistriúchán Eiseamláireach:

Ní raibh aon bhreith ag muintir na hÉireann ar an chló-chumann a chur ar bun ná a choiméad ar siúl dóibh féin. Pé treo ina dtugaidís aghaidh b’iúd chucu an namhaid, agus claíomh nochta ina láimh aige, agus é á gcosc ar a leas a dhéanamh. Ba ghreannmhar an scéal é. Muintir na hÉireann ansin, agus gan de chóir chun múinte acu ach béaloideas, nó lámhscríbhinní ar mhór an obair iad a scríobh in aon chor; agus muintir na hEorpa go léir, agus a mhalairt ar fad de shlí acu: leabhair acu á gcur i gcló, agus an t-eolas acu á leathadh go tiubh ar an gcuma sin i measc an uile phobail. Ba ghreannmhar agus ba thubaisteach an scéal é!


Oideas Léirmheas Foclóirí agus Liostaí Téarmaíochta
Fóram Ríomhphoist Athchló Nuacht
Naisc Cuardach Baile