acmhainn.ie

Oideas - Feabhra 2006

Is é atá in Oideas sraith de cheachtanna aistriúcháin atá bunaithe ar na ceardlanna ‘Ó Bhéarla go Gaeilge’ a reáchtáladh faoi choimirce Fhoras na Gaeilge le linn 2001/2002.
Ó mhí go mí, beifear ag cur síos ar ghnéithe den aistriúchán a chothaíonn fadhbanna d’aistritheoirí. Cuirfear ceachtanna agus aistriúcháin shamplacha ar fáil freisin, chun gur féidir le haistritheoirí dul i ngleic leis na fadhbanna éagsúla.

(CLICEÁIL ANSEO LE HAGHAIDH LIOSTA NA GCEACHTANNA AR FAD GO DTÍ SEO)


"Studies in Modern Irish, Part II" - Ceacht 26

(Is é an chéad leabhar eile atá le foilsiú sa tsraith ‘Athchló’ ná Studies in Modern Irish, Part II leis an Athair  Gearóid Ó Nualláin, a d’fhoilsigh Comhlacht Oideachais na hÉireann sa bhliain 1920. Ba ar an aistriúchán ó Bhéarla go Gaeilge a dhírigh an Nuallánach san imleabhar seo. Ba é an cur chuige a bhí aige ná sleachta Béarla a thabhairt agus iarraidh ar léitheoirí iad a aistriú. Cuireann sé a aistriúchán féin i láthair ansin, chomh maith le tráchtaireacht ar phointí deacrachta sa téacs. Tá cuid de na téacsanna, ar téacsanna liteartha ar fad iad, seanaimseartha go maith, agus tá cuid de na ‘rialacha aistriúcháin’ a mholann an Nuallánach róghinearálta ar fad. Ina ainneoin sin ar fad, is leabhar ar fónamh é agus gheobhaidh aistritheoirí comhairle a leasa ann.)

Seo thíos an 26ú ceacht aistriúcháin, a thabharfaidh blaiseadh daoibh ar a bhfuil sa leabhar. Antain Mac Lochlainn agus Ariel Killick a chóirigh an téacs bunaidh.

 
Gaeilge a chur ar an mBéarla seo:
Glory ought to be the consequence, not the motive, of our actions; and though fame should sometimes happen not to attend the worthy deed, yet it is by no means the less amiable for having missed the applause it deserved. But the world is apt to suspect that those who celebrate their own generous acts do not extol them because they performed them, but performed them that they might have the pleasure of extolling them. Thus the splendour of an action which would have shone out in full lustre if related by another, vanishes and dies away when it becomes the subject of your own applause. Such is the disposition of mankind, if they cannot blast the action, they will censure the vanity; and whether you do what does not deserve to be taken notice of, or take notice yourself of what you do, either way you incur reproach.
 

Tráchtaireacht:

'the consequence' – 'ina toradh ar...'; 'the motive' – 'ina cúis leo'; 'for having missed the applause it deserved' – 'gan an moladh is dual dó a bheith faighte aige'; 'the world is apt to suspect' – 'is gnách an saol á mheas...'; 'when it becomes the subject of your own applause' – 'más duine féin a mholann é'; 'Such is the disposition of mankind' – 'siúd é meon na ndaoine'; 'what does not deserve to be taken notice of'; 'gníomh a thuillfidh cáineadh'; 'either way' – 'mar seo nó mar siúd'
 

Trí Aistriúchán Eiseamláireach:

(a) Is ina toradh ar ár ngníomhartha ba cheart glóire a bheith, in ionad í a bheith ina cúis leo. Agus cuir i gcás, uaireanta, nach leanfadh clú an dea-ghníomh, ní lúide uaisleacht an ghnímh gan an moladh is dual dó a bheith faighte aige. Ach má mholann duine a ghníomhartha fónta féin is gnách an saol á mheas nach amhlaidh a mholann sé iad mar gheall ar iad a bheith déanta aige, ach gurb amhlaidh a rinne sé iad i dtreo go bhféadfadh sé bheith ag maíomh astu. Ar an gcuma sin, an gníomh a bheadh álainn uasal dá mba dhuine eile a ‘neosadh é, téann a áilleacht agus a uaisleacht ar neamhní, más duine féin a mholann é. Siúd é meon na ndaoine: Murar féidir leo an gníomh a cháineadh cáinfidh siad an bhaois lena maítear as. I gcás, pé acu is gníomh a thuillfidh cáineadh a dhéanfaidh tú, nó gníomh a thuillfidh moladh – agus tú féin á mholadh – nach bhfuil le fáil agat ach cáineadh mar seo nó mar siúd (171 focal).

(b) - Clú is ea is ceart teacht as dea-ghníomhartha in ionad na ndea-ghníomhartha teacht as dúil i gclú. Má théann dea-ghníomh gan mholadh anois is arís ní lúide a fheabhas é. Ach má mholann duine a ghníomh féin is amhlaidh a déarfaidh an saol gur chun bheith á mholadh a rinne sé é. Ar an gcuma sin, an gníomh a bheadh álainn uasal dá moladh duine eile é, cailleann sé an áilleacht agus an uaisleacht má mholann duine fein é. Siúd é meon na ndaoine; murar féidir leo an gníomh a cháineadh cáinfidh siad an bhaois lena maítear as. Déan gníomh is ceart a cháineadh agus cáinfear thu. Déan gníomh is ceart a mholadh – agus mol féin é – agus cáinfear thu. Níl dul ón gcáineadh agat mar seo nó mar siúd (132 focal).

(c) Ná déan gníomh ar son clú, ach tuilleadh do ghníomh clú. Má théann gníomh fónta gan mholadh anois is arís, ní lúide a fheabhas é. Ach má mholann duine a ghníomh féin déarfar gur chun bheith á mholadh a rinne sé é. Moladh ó dhuine eile, ardaíonn sé uaisleacht gníomh, ach moladh ó dhuine féin, baineann sé an uaisleacht as. Siúd é meon na ndaoine: Murar féidir leo an gníomh a cháineadh cáinfidh siad an bhaois a mhaíonn as. Déan gníomh gan mhaith agus cáinfear thú; nó déan gníomh fónta – agus mol é – agus cáinfear thu. Mar seo nó mar siúd cáinfear thú. (103 focal)


Oideas Léirmheas Foclóirí agus Liostaí Téarmaíochta
Fóram Ríomhphoist Athchló Nuacht
Naisc Cuardach Baile