acmhainn.ie

Oideas - Lúnasa 2006

Is é atá in Oideas sraith de cheachtanna aistriúcháin atá bunaithe ar na ceardlanna ‘Ó Bhéarla go Gaeilge’ a reáchtáladh faoi choimirce Fhoras na Gaeilge le linn 2001/2002.
Ó mhí go mí, beifear ag cur síos ar ghnéithe den aistriúchán a chothaíonn fadhbanna d’aistritheoirí. Cuirfear ceachtanna agus aistriúcháin shamplacha ar fáil freisin, chun gur féidir le haistritheoirí dul i ngleic leis na fadhbanna éagsúla.

(CLICEÁIL ANSEO LE HAGHAIDH LIOSTA NA GCEACHTANNA AR FAD GO DTÍ SEO)


"Studies in Modern Irish, Part II" - Ceacht 32

(Is é an chéad leabhar eile atá le foilsiú sa tsraith ‘Athchló’ ná Studies in Modern Irish, Part II leis an Athair  Gearóid Ó Nualláin, a d’fhoilsigh Comhlacht Oideachais na hÉireann sa bhliain 1920. Ba ar an aistriúchán ó Bhéarla go Gaeilge a dhírigh an Nuallánach san imleabhar seo. Ba é an cur chuige a bhí aige ná sleachta Béarla a thabhairt agus iarraidh ar léitheoirí iad a aistriú. Cuireann sé a aistriúchán féin i láthair ansin, chomh maith le tráchtaireacht ar phointí deacrachta sa téacs. Tá cuid de na téacsanna, ar téacsanna liteartha ar fad iad, seanaimseartha go maith, agus tá cuid de na ‘rialacha aistriúcháin’ a mholann an Nuallánach róghinearálta ar fad. Ina ainneoin sin ar fad, is leabhar ar fónamh é agus gheobhaidh aistritheoirí comhairle a leasa ann.)

Seo thíos an 32ú ceacht aistriúcháin, a thabharfaidh blaiseadh daoibh ar a bhfuil sa leabhar. Antain Mac Lochlainn agus Ariel Killick a chóirigh an téacs bunaidh.

 
Gaeilge a chur ar an mBéarla seo:
But, if the world had a beginning, what was there before it began? Something there must have been and something which had the power of producing it. Had there ever been nothing, there could never have been anything, for, Ex nihilo nihil fit. That nothing should turn into something is an idea which the mind refuses to entertain. Nor is the case any better even if we suppose that matter had no beginning, that it has existed for ever as we know it now, and that at first there was nothing else. For if so, whence have all these things arisen which, according to all observation and experiment, matter cannot produce, as, organic life, sensitive life, consciousness, reason, moral goodness? Had matter been always what it now is, and had there been no source beyond matter whence the power of producing all these things could be derived, they could never have been produced at all, or else they would have come into being without a cause. It would be like a milestone growing into an apple-tree, or a mountain spontaneously giving birth to a mouse. – (The Old Riddle and the Newest Answer, pp.2-3.)
 

Tráchtaireacht:

'of producing it' – an domhan agus a bhfuil ann a chumadh; 'that nothing should turn into something' – go ndéanfadh ní den neamhní úd; 'that matter had no beginning' – an t-ábhar as a ndearnadh an domhan nach raibh tús riamh leis; 'as,' – is iad nithe a deirim.
 

Aistriúchán Eiseamláireach:

Ach, má bhí tús ar an saol cad a bhí ann sular thosaigh an saol? Ní foláir nó bhí rud éigin ann. Agus ní foláir nó gur rud é a raibh ar a chumas an domhan agus a bhfuil ann a chumadh. Dá mba fhíor go raibh uair, agus gan ann ach neamhní ar fad, ansin ní fhéadfadh ní a bheith ann go deo, mar 'as neamhní ní déantar ní.' Ní fearr a bheadh an scéal againn dá ndéarfaí, an t-ábhar as a ndearnadh an domhan, nach raibh tús riamh leis, ach é bheith ann i gcónaí faoi mar a thuigimíd é bheith anois, agus gan aon ní a bheith ann ar dtús ach é. Dá mba fhíor sin, cár ghabhadar chugainn na nithe úd go léir nach bhféadfaí a dhéanamh as an ábhar úd go deo? Faoi mar is léir ó gach iniúchadh, dá dhoimhne, a rinneadh ar nádúr an ábhair sin, agus ó gach iarracht, dá dhéine, a rinneadh riamh ar na nithe sin a chumadh. Is iad nithe a deirim, beatha na bplandaí agus na mbeithíoch, comhfhios na nithe a bhíonn ar siúl laistigh ionat féin, tuiscint, tugthacht chun fóntachta! Dá mbeadh an t-ábhar úd i gcónaí faoi mar atá anois, agus gan ní os a chionn, agus thairis amach ar fad, a d’fhéadfadh bheith ina chúis le cumhacht ar chumadh na nithe sin, ansin níorbh fhéidir iad a chumadh in aon chor, nó is amhlaidh a dhéanfaí a gcumadh, agus gan aon ní ann chun a dhéanta! Ba chosúil é sin le crann úll á dhéanamh as cloch mhíle, nó le gin luiche ón gcnoc.


Oideas Léirmheas Foclóirí agus Liostaí Téarmaíochta
Fóram Ríomhphoist Athchló Nuacht
Naisc Cuardach Baile